W sobotę 23 maja 2026 roku z łąki przy gospodarstwie agroturystycznym w Skotnikach wystartowała jedna z najbardziej zaawansowanych technologicznie misji stratosferycznych w historii polskiego środowiska badań bliskiego kosmosu i krótkofalarstwa – NSL-45 (Near Space Launch 45), operująca pod oficjalnym znakiem wywoławczym SP5LOT.
Geneza misji, zbiórka społecznościowa i współpraca
Mission Origins, Crowdfunding, and Teamwork
Przedsięwzięcie to połączyło siły zespołów SkyEdge, projektu AstroLife, Lotniczej Akademii Wojskowej w Dęblinie (LAW) oraz stacji RadioAstro. Wspólnie z zespołami SkyEdge, AstroLife oraz Lotniczą Akademią Wojskową w Dęblinie (LAW) zrealizowaliśmy misję balonu stratosferycznego NSL-45 (SP5LOT). Odpowiadałem za koordynację logistyczną, organizację zbiórki społecznościowej na zakup powłoki balonu, a podczas lotu współprowadziłem transmisję na żywo oraz polowy nasłuch telemetrii – nasza stacja RadioAstro odebrała 57 636 ramek danych (14,07 MB).
Pionierski eksperyment: Aktywny transponder Mode S / ADS-B w stratosferze
Aviation Milestone: Active Mode S / ADS-B Transponder in the Stratosphere
Najważniejszym novum technicznym misji było zintegrowanie na pokładzie kapsuły certyfikowanego lotniczego transpondera uAvionix ping20Si nadającego sygnały Mode S oraz ADS-B Out (1090 MHz) z przypisanym kodem ICAO 48E99F. Był to pierwszy w Polsce lot balonu stratosferycznego, którego trajektoria była w czasie rzeczywistym widoczna dla służb kontroli ruchu lotniczego (ATM) oraz w globalnych radarach społecznościowych, takich jak Flightradar24 i ADS-B Exchange.
Analiza zarejestrowanych danych potwierdziła, że odbiornik GNSS zastosowany w urządzeniu nie posiada blokady wysokościowej COCOM i zapewniał precyzyjną pozycję trójwymiarową aż do pułapu 31 272 m AMSL. Zgodnie ze standardem RTCA DO-260B transponder poprawnie przekazywał wysokość ciśnieniową aż do granicy oprogramowania FL600 (18 288 m), powyżej której przesyłane były geometryczne koordynaty satelitarne. W śledzeniu sygnału 1090 MHz brało udział kilkanaście stacji naziemnych w promieniu ponad 190 km.
Cyfrowa transmisja Wenet 4K oraz obserwacja w podczerwieni
Wenet 4K Digital Telemetry and Ground Infrared Tracking
Równolegle ze standardową telemetrią APRS i siecią OGN (Open Glider Network, 868 MHz), kapsuła została wyposażona w eksperymentalny nadajnik cyfrowy Wenet 4K pracujący w paśmie 70 cm (434 MHz). System ten przesyłał drogą radiową wprost ze stratosfery klatki fotograficzne o ultrawysokiej rozdzielczości z nałożoną w locie telemetrią pokładową (aktualna wysokość, koordynaty GPS, temperatura zewnętrzna, ciśnienie atmosferyczne, wilgotność oraz czas UTC).
Dzięki gęstej sieci amatorskich stacji odbiorczych w Polsce i krajach ościennych (m.in. w Niemczech, Czechach, Słowacji, na Węgrzech i Litwie – stacja EYTR odebrała sygnał z rekordowej odległości 503 km), każdy odebrany fragment danych składał się na bieżąco w kompletne klatki panoramy Ziemi. Dodatkowo balon przez cały czas trwania lotu był śledzony optycznie przez teleskop z filtrem podczerwonym IR-Pass 742 nm.
Podziękowania dla darczyńców zbiórki
Community Crowdfunding & Donor Acknowledgments
Misja NSL-45 nie doszłaby do skutku bez olbrzymiego zaangażowania społeczności sympatyków astronomii i radia. Środki na powłokę balonową oraz osprzęt zebraliśmy w ramach zorganizowanej przeze mnie zbiórki społecznościowej. W dowód wdzięczności nazwiska wszystkich darczyńców i patronów zostały umieszczone na pamiątkowej planszy, która odbyła podróż na wysokość ponad 31 kilometrów i była transmitowana ze stratosfery.
Galeria fotografii i telemetrii z lotu NSL-45
NSL-45 Flight Photo & Telemetry Gallery