European Rover Challenge (ERC) na AGH w Krakowie – radioastronomia, anteny i edukacja kosmiczna

European Rover Challenge (ERC) at AGH Krakow – Radio Astronomy, Antennas & Space Outreach

Zespół przy czaszy parabolicznej na ERC 2025
Zespół wolontariuszy przy 1.8-metrowej czaszy parabolicznej Sanwei ze stanowiskiem nasłuchu pasma L (1.7 GHz) na ERC w Krakowie.

Z ogromną przyjemnością wziąłem udział w 11. edycji prestiżowych zawodów robotycznych European Rover Challenge (ERC), zorganizowanych na terenie Akademii Górniczo-Hutniczej (AGH) w Krakowie. Wspólnie z Polskim Towarzystwem Miłośników Astronomii (Oddział w Kielcach) oraz wspaniałym zespołem wolontariuszy stworzyliśmy przestrzeń edukacyjną, w której prezentowaliśmy technologie odbioru sygnałów satelitarnych, prowadziliśmy eksperymenty radioastronomiczne oraz obserwacje Słońca.

Inżynieria Antenowa i Radioastronomia DIY w Praktyce

Na naszym stoisku odwiedzający mogli zobaczyć w działaniu bogatą gamę systemów antenowych, projektowanych i optymalizowanych na potrzeby odbioru słabych sygnałów kosmicznych:

  • Pasma VHF/UHF (137 – 435 MHz): dipol pionowy na maszcie, anteny kierunkowe Yagi-Uda do śledzenia satelitów CubeSat oraz transmisji meteorologicznych APT.
  • Autorskie promienniki i anteny helikalne (pasmo L – 1.7 GHz): konstrukcje z reflektorem stożkowym (Helicone) oraz promienniki osadzane w ognisku czaszy.
  • Segmentowa czasza paraboliczna Sanwei (1.8 m): wykorzystywana zarówno do detekcji linii neutralnego wodoru (21 cm / 1420 MHz) z Drogi Mlecznej, jak i do bezpośredniego odbioru danych HRPT/GVAR.
  • Kompaktowa czasza siatkowa (mesh dish): mobilne stanowisko nasłuchowe o niskim oporze wiatrowym.
Stoisko PTMA i RadioAstro z publicznością
Publiczność przy stoisku PTMA Sekcji Obserwatorów Komet i RadioAstro. Na dachu widoczny maszt z anteną dipolową.
Stanowisko antenowe i czasza offsetowa
Przegląd sprzętu: czasza offsetowa na statywie, promienniki tubowe, galeria przelotów i stoisko SKA Robotics w tle.

Odbiór Danych Satelitarnych na Żywo (SatDump)

Jednym z najbardziej widowiskowych elementów naszego udziału w zawodach był odbiór satelitarny prowadzony w czasie rzeczywistym na oczach publiczności. Przy użyciu odbiorników SDR połączonych z czaszą paraboliczną i oprogramowania SatDump namierzaliśmy sygnały satelitów geostacjonarnych oraz polarnych.

Na częstotliwości 1685.700 MHz odebraliśmy sygnał GVAR z rosyjskiego satelity geostacjonarnego Elektro-L. Widzowie mogli na bieżąco obserwować w SatDump konstelację BPSK/QPSK, wodospad widma RF oraz stopniowe rysowanie się pełnodyskowej fotografii Ziemi z widoczną Afryką, Bliskim Wschodem, Madagaskarem i linią terminatora (granicy dnia i nocy).

Ekran SatDump z odbiorem Elektro-L
SatDump podczas odbioru sygnału 1685.7 MHz z satelity geostacjonarnego – widoczny lock konstelacji i wodospad widma.
Pełnodyskowy obraz Ziemi z satelity Elektro-L
Pełnodyskowe zdjęcie Ziemi odebrane na żywo na stoisku w trakcie zawodów ERC 2025.

Model Edukacyjny CubeSata i Obserwacje Słońca

Oprócz systemów radiowych ogromnym zainteresowaniem dzieci, młodzieży i studentów cieszył się funkcjonalny model edukacyjnego pikosatelity CubeSat. Konstrukcja z druku 3D, wyposażona w miniaturowe panele fotowoltaiczne i moduł mikrokontrolera z sensorami, stanowiła doskonały punkt wyjścia do rozmów o architekturze misji NewSpace, zasilaniu w próżni i łączności radiowej na orbicie.

Zaprezentowaliśmy także wystawę astrofotografii „Wielkie wyprawy PTMA”, dokumentującą ekspedycje członków Towarzystwa na zaćmienia Słońca i wyjazdy obserwacyjne na całym świecie. Równolegle prowadziliśmy dzienne obserwacje naszej Dziennej Gwiazdy:

  • Wizualnie w wąskiej linii wodorowej H-alfa (Balmer-alfa 656.28 nm): z użyciem dedykowanego teleskopu słonecznego Lunt LS60T, ukazującego protuberancje, rozbłyski i granulację chromosfery.
  • Fotograficznie i cyfrowo: za pomocą w pełni zautomatyzowanego inteligentnego teleskopu ZWO SeeStar S50.
Wolontariusz z modelem CubeSata
Prezentacja modelu edukacyjnego satelity CubeSat z panelami fotowoltaicznymi.
Roll-up PTMA i wystawa fotografii
Stoisko PTMA Kielce: „Odkryj z nami Wszechświat” oraz wystawa fotografii z zaćmień Słońca i głębokiego nieba.

Podsumowanie i Podziękowania

Serdecznie dziękuję Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie oraz organizatorom European Rover Challenge za stworzenie doskonałej przestrzeni do popularyzacji nauki. Ogromne podziękowania kieruję do mojego wspaniałego zespołu wolontariuszy z PTMA Kielce oraz wszystkich pasjonatów i gości, którzy tak licznie odwiedzili nasze stoisko. Do zobaczenia na kolejnych kosmicznych wydarzeniach!

Galeria zdjęć z European Rover Challenge 2025